Strona główna | Kotowicze | Pecet | Koty | Varia


Układ regulacji obrotów wentylatora CPU.

Spis treści.

  1. Wstęp.
  2. Schemat i wykaz elementów.
  3. Montaż i uruchomienie.
  4. Zasada działania i dobór elementów.
  5. Co osiągnąłem?
  6. Co można poprawić?
  7. Gwarancja i ryzyko.
  8. Linkownia.

1. Wstęp.

1.1 Cel walki.

Celem było obniżenie hałasu wytwarzanego przez wentylator. W moim pececie głównym źródłem szumu był właśnie wentylator procesora, nie zasilacza. Zbudowany przeze mnie układ utrzymuje minimalne obroty wentylatora, zwiększając je tylko wówczas, gdy temperatura zmierzona w wybranym punkcie radiatora przekroczy ustalony przy regulacji próg.

1.2 Mój sprzęt.

Procesor Duron 800 z układem chłodzącym Spire 5E34B3-H. Jest to duży radiator z miedzianą podstawą, przeznaczony dla procesorow o częstotliwości taktowania do 1,6GHz. Wentylator przy zasilaniu nominalnym napięciem 12V pracuje przy ok. 5200 obr/min. Prąd pobierany przez silniczek wentylatora wynosi ok. 150mA (producent podaje 190mA).

Ocenę tego układu chłodzącego podaję za AnandTech (podkreślenie moje):

A small heatsink, a copper inlay that has a very poor finish and isn't well embedded into the heatsink, plus a fan that's small and rather noisy - this is not the receipe for making a good heatsink. We recommend to stay away from this model - especially considering that the same manufacturer makes a cooler that is both quieter and more efficient.

A dlaczego coś takiego kupiłem...? A wcisnęli mi w sklepie!

1.3 Kiedy to się opłaci?

W każdym z poniższych przypadków:

1.4 A kiedy nie?

1.5 Dodatkowe założenia.

Mój pecet wciąż jest na gwarancji, toteż postawiłem sobie dodatkowe wymaganie: żadnych modyfikacji fabrycznych podzespołów. W praktyce oznaczało to zrezygnowanie z wiercenia otworów w radiatorze w celu umocowania na nim płytki drukowanej czy termistora oraz przecinania kabelka wentylatora.

1.6 Koszty.

Nie mam pojęcia, ja nie wydałem ani złotówki - wszystkie potrzebne elementy miałem w domu. Dla porównania, tutaj można znaleźć opis układu składającego się tylko z 3 elementów, i spełniającego podobną funkcję. Koszt według autora zawiera się w granicach 3 do 6 dolarów.


2. Schemat i wykaz elementów.

2.1 Schemat ideowy.

 +12V o-------------------------*---------------*------*-----.
 (czerw) ,-----*------.         |               |      |     |
         |     |      |         |               |      |     |
         |  R1| |  R2| |     C1 |            R6| |     |  R8| |
         |    | |    | | ,---||-|-----.        | |     |    | |
         |    |_|    |_| |      |12   |        |_|     |    |_|
         |     |      |  |  4,-----.  |      11 |   |<-'     |
         |     *------|--*---|-    |  | 13 |/---*---|  T1    |
        6|     |      |  |  5|    >|--*----|        |\       |
        (E)    |      *--|---|+    |       |->-.      |      |
         |     |      |  |   `-----' U1      10|      |      |
         |     |      |  |      |7        ,----|------*------*--o +
         |     |      |  |      |  ____   |    |
         |  R3| |  R4| | `------|-|____|--' R7| |
         |    | | ,->| |        |  R5         | |        wentylator
         |    |_| |  |_|        |             |_|
 (czarny)|     |  |   |         |              |
   0V o--*-----*--*---*---------*--------------*----------------o -
 (żółty)
  obr o---------------------------------------------------------o obr

[Rys 1: Schemat ideowy, 2632B]

Rys 1. Schemat ideowy układu.

Uwagi:

  1. Źródło napięcia odniesienia (E), wzmacniacz i tranzystor bez własnego oznaczenia wchodzą w skład układu scalonego U1.
  2. Podane numery końcówek układu U1 dotyczą obudowy plastykowej dwurzędowej.

2.2 Wykaz elementów.


     R1   4,7k
     R2   4,7k
     R3   6k (termistor NTC)
     R4   6,8k (potencjometr cermetowy)
     R5   470k
     R6   100
     R7   1k
     R8   150/1W
     C1   1,8nF (ceramiczny, typ I)
     T1   BD140 (dowolny p-n-p o mocy > 0,5W)
     U1   723 (uniwersalny regulator napięcia)

3. Montaż i uruchomienie.

3.1 Płytka drukowana.

Układ zmontowałem na płytce drukowanej jednostronnej o wymiarach 7,5 * 4,5 cm przedstawionej na rysunku poniżej. Wielkość płytki została dobrana do rozmiaru radiatora CPU, na którym została umocowana.

[Rys 2. Płytka drukowana, 3437B]

Rys 2. Schemat montażowy, widok od strony druku.

3.2 Wyprowadzenia elementów.

     .-------.
     |       |           14 13 12 11 10  9  8
     |  ( )  |           _|__|__|__|__|__|__|_
     |       |          |                     |
     | BD140 |           )        723         |
     |_______|          |_____________________|
       | | |              |  |  |  |  |  |  |
       | | |              1  2  3  4  5  6  7
       E C B

[Rys 3. Wyprowadzenia elementów półprzewodnikowych, widok od strony nadruków (z góry), 1515B]

Rys 3. Wyprowadzenia elementów półprzewodnikowych, widok od strony nadruków (z góry).

3.3 Montaż mechaniczny.

Najpewniejszym sposobem umocowania jest przykręcenie płytki do radiatora, ponieważ jednak nie chciałem wiercić w nim otworów, poradziłem sobie inaczej. Do umocowania płytki na radiatorze służą pozostawione po bokach paski miedzi: przylutowałem do nich sprężyste blaszki wygięte w taki sposób, że całość można wsunąć na żebro radiatora.

Tranzystor T1 przykręciłem do małego radiatora, kawałka aluminiowej blaszki o wymiarach 20 * 20 mm wygiętej w kształt litery 'U'. W praktyce radiator ten może być jeszcze mniejszy - tranzystor podczas pracy jest ledwie ciepły.

Termistor, w obudowie o kształcie śruby z sześciokątnym łbem, przykręciłem blisko podstawy radiatora, z boku jednego z żeber.

3.4 Dołączenie przewodów.

Od miejsca oznaczonego "mainboard" należy poprowadzić przewody do gniazdka wentylatora CPU na płycie głównej. Wtyczkę wykonałem ze starego złącza z kaset elektroniki przemysłowej. Do miejsca oznaczonego "cpufan" należy doprowadzić przewód wentylatora. Wlutowałem tam kołki z takiego samego złącza.

Kolory kabelków wentylatora są następujące:


  czarny     masa (0V)
  czerwony   zasilanie (+12V)
  żółty      pomiar obrotów wentylatora

Dla porządku dodam: otrzymałem sygnał, że dla jakiegoś typu BOXa Intela zastosowano odmienne kolory: żółty 12V, czarny masa, a zielony od obrotów. Niestety, tak ogólnikowej informacji nie sposób zweryfikować. Jeśli jesteś z posiadaniu zestawu chłodzącego używającego nietypowych kolorów, wyślij do mnie informację, podając oznaczenie handlowe takiego produktu.

3.5 Ustalenie minimalnych obrotów wentylatora.

Należy eksperymentalnie dobrać taką wartość rezystora R8, żeby uzyskać startowanie silniczka wentylatora przy pełnym zatkaniu tranzystora T1. Wartość tą należy dobrać samodzielnie do posiadanego typu wentylatora.

Znając prąd pracy silniczka wentylatora, wartość początkową do eksperymentów można oszacować zakładając, że wentylatorki startują przy napięciu ok. 6 V. W moim przypadku maksymalna wartość R8 dająca pewny start silniczka o nominalnych obrotach 5200 obr/min i prądzie 150 mA, wyniosła 150 ohm. Dla uzyskania pewnego zapasu bezpieczeństwa użyłem poprzedniej wartości w szeregu, 120 ohm. Tak zasilany wentylator obraca się z prędkością 3500 obr/min. Obroty można odczytać w programie Setup BIOSu.

Uwaga: pewny start oznacza tutaj zarówno start silniczka po włączeniu peceta, jak i po zatrzymaniu (palcem) pracującego wentylatora. Radzę sprawdzić dokładnie, najlepiej przy całkiem zimnym radiatorze. W miarę upływu czasu zwiększy się zarówno zakurzenie wentylatora, jak i zużycie łożysk, co spowoduje wzrost tarcia. Dlatego lepiej wstawić rezystor o nieco mniejszej wartości.

3.6 Uruchomienie układu.

Po dobraniu wartości rezystora R8 należy wlutować pozostałe elementy. Poniżej podaję orientacyjne napięcia na wyprowadzeniach układu scalonego względem końcówki 7.


    1-3   Nc
      4   We - (4V)
      5   We + (4V)
      6   Uref (7,2V)
      7   Uee (0V)
    8,9   Nc
     10   Emiter (4 - 10V)
     11   Kolektor
     12   Ucc (12V)
     13   Baza, Wy (4 - 10V)
     14   Nc

Napięcie na wyprowadzeniu 13 powinno wynosić 10V przy ustawieniu potencjomentru R4 na maksimum rezystancji, i 4V w przeciwnym skrajnym położeniu. Napięcie na wyprowadzeniu 10 jest w obu przypadkach niższe o ok. 0,7 V. Zalecam sprawdzenie napięć przed dalszą regulacją układu.

Należy ustawić potencjometr R4 na maksimum i podłączyć kabelki: płytkę do płyty głównej peceta, wentylator do płytki. Termistor R3 trzeba umocować w wybranym miejscu na radiatorze procesora - im bliżej rdzenia, tym lepiej. Miejsca tego nie należy zmieniać po wyregulowaniu układu, gdyż tym, co mierzymy, nie jest temperatura rdzenia CPU, ale temperatura radiatora w miejscu umocowania R3. Temperatura ta spada wzdłuż żeber radiatora, toteż po każdej zmianie położenia termistora R3 należy układ zestroić ponownie.

Teraz pora zdecydować się, w jakiej temperaturze ma pracować procesor. Dla nieszczęśników, posiadających BIOSy pokazujące temperatury wyłącznie w stopniach Fahrenheita (są takie?), pomocne może być poniższe przeliczenie:

[°C] = ([°F] - 32) * (5 / 9)

Dopuszczalna temperatura pracy rdzenia procesora zależy od konkretnego typu i wynosi co najmniej 60°C (dla np. K6-2-400AFQ i niektórych Pentium III); dla Athlon/Duron typowe temperatury zawierają się w zakresie 70-95°C. Obszerniejszy wykaz dopuszczalnych temperatur pracy różnych procesorów można znaleźć tutaj.

Opierając się na opcjach programu Setup BIOSu, pozwalających ustalić temperaturę zatrzymania procesora w zakresie 60° - 75°C i odczytanej w Setupie temperaturze pracy CPU po długotrwałym wygrzaniu przy pełnym obciążeniu i pełnym chłodzeniu (45°C), uznałem 50°C za rozsądny wybór, ponieważ jednak nie udało mi się dogrzać procesora do tej temperatury, ostatecznie zdecydowałem sie na 46°C.

Należy zamknąć obudowę, włączyć komputer, uruchomić Setup BIOS, wybrać opcję pozwalającą odczytać temperaturę rdzenia procesora i poczekać, aż osiągnie ona wcześniej wybraną wartość. W moim przypadku czekanie trwało długo - godzinę i więcej, ponieważ mam solidny radiator, który nawet przy zaniżonych obrotach wentylatora efektywnie odprowadzał ciepło. W celu przyspieszenia procesu ustalania się temperatury dobrze jest wybrać do uruchomienia układu upalny dzień, a w braku takiej możliwości przysłonić czymś (np. kartkami papieru) większe otwory wlotowe w obudowie (podkreślam - wlotowe, a nie wylot powietrza z zasilacza).
Ja wspomogłem sie oboma sposobami jednocześnie.

Po osiągnięciu przez procesor pożądanej temperatury należy otworzyć obudowę i obracać potencjometr P4 do chwili, aż wentylator wyraźnie przyspieszy obroty. Następnie należy zamknąć obudowę i poczekać, obserwując temperaturę podawaną przez Setup BIOS - nie powinna już więcej wzrosnąć.

I to już koniec regulacji! Można radować się ciszą... no, powiedzmy - niższym poziomem hałasu. U mnie poprawa jest wyraźna: wentylator zasilacza jest dużo cichszy, a po zamontowaniu opisanego tu układu wentylatora CPU w ogóle nie słychać.


4. Zasada działania i dobór elementów.

Ta sekcja jest przeznaczona dla zainteresowanych procesem projektowania i ew. modyfikacjami układu. Ponieważ nie wiem, kto to będzie czytał, starałem się opisać wszystko możliwie szczegółowo; prawdopodobnie niektórym opis wyda się zbyt rozwlekły, innym nazbyt zwięzły. Trudno, nie ma na to rady.

Uwaga: z braku poręcznej litery 'omega' pomijałem jednostki rezystancji w obliczeniach, za wyjątkiem kilku miejsc, gdzie mogło to spowodować niejednoznaczność.

4.1 Mostek pomiarowy.

Część pomiarową układu tworzą: mostek i wzmacniacz różnicowy. Mostek pomiarowy, utworzony z rezystorów R1 - R4, zasilany jest napięciem odniesienia pobranym z wyprowadzenia 6 układu scalonego U1 (E = 7,2V). Przy założeniu R1 = R2, mostek jest w równowadze, gdy R3 = R4. Dobór wartości rezystorów ograniczony jest od dołu prądem, który można pobrać ze źródła napięcia odniesienia, od góry - prądem wejść wzmacniacza.

Rezystor R3 jest termistorem NTC, a jego oporność w warunkach pracy (ok. 45°C) jest rzędu połowy wartości nominalnej (przy t = 20 - 25°C), dlatego regulację w okolicy położenia środkowego suwaka potencjometru R4 uzyskamy wybierając rezystancję R4 zbliżoną do R3. Z tych samych powodów wartości elementów R1, R2 wybrałem mniejsze od wartości rezystancji posiadanego termistora R3.

Ostatecznie dla R3 = 6k (przy 25°C):

R1 = R2 = 4,7k
R3 = 6,8k

4.2 Wzmacniacz różnicowy.

Napięcie niezrównoważenia mostka jest wzmacniane przez wzmacniacz różnicowy układu U1. Wzmacniacz ten jest zrealizowany jako para różnicowa z wtórnikiem emiterowym na wyjściu, toteż jego napięcie wyjściowe (wyprowadzenie 13 układu scalonego U1) może zmieniać się od wartości zbliżonej do napięcia na wejściu odwracającym (wyprowadzenie 4), do wartości mniejszej od napięcia zasilania o ok. 2V, czyli:

U13min = E * R3 / (R1 + R3) = 4V,
U13max = 10V

Kondensator C1 zapewnia kompensację częstotliwościową wzmacniacza.

4.3 Przesuwnik poziomu.

Tranzystor wyjściowy układu U1 pełni funkcję przesuwnika poziomu. Napięcie na wyprowadzeniu 13 układu U1, przy zmianie znaku niezrównoważenia mostka zmienia się w zakresie 4 - 10V. Założyłem, że dla wentylatora o prądzie pracy 150mA prąd kolektora tranzystora wyjściowego układu scalonego U1 o wartości 10mA będzie wystarczający w każdych warunkach do pełnego nasycenia tranzystora T1, stąd:

R7 = 10V / 10mA = 1k.

Wartość R6 należy wybrać tak, by przy wysokim napięciu (10V) na wyprowadzeniu 13 układu U1 tranzystor T1 był nasycony, przy niskim (4V) - zatkany. Przyjmując, że przełączenie tranzystora krzemowego następuje przy napięciu baza-emiter równym ok. 0,7V, otrzymujemy dla warunku załączenia następującą nierówność:

R6 > 0,7V / 10mA = 70 ohm,

Przy niskim napięciu na wyprowadzeniu 13 układu U1, prąd emitera tranzystora wyjściowego U1 wynosi

IET1 = (U13 - Ube) / R7 = 3,5V / 1k = 3,5 mA,

stąd warunek dla wyłączenia:

R6 < 0,7V / 3,5mA = 200 ohm

wybrałem ostatecznie R6 = 100.

4.4 Obwód wyjściowy.

Tranzystor końcowy T1 pracuje w układzie wspólnego emitera, dzięki czemu przy jego nasyceniu wentylator otrzyma pełne napięcie 12V, pomniejszone jedynie o niewielkie napięcie nasycenia tranzystora.

Część prądu kolektora tranzystora wyjściowego U1 płynie przez rezystor R6, część przez złącze baza-emiter tranzystora końcowego T1. Przy wysokim napięciu na wyjściu wzmacniacza prąd bazy tranzystora T1 wynosi:

Ib = 10mA - IR6 = 10mA - 0,7V / 100 = 3mA

Przy prądzie obciążenia Iobc = Ic = 150mA daje to warunek minimalnego wzmocnienia prądowego tranzystora T1:

h21e = 150 / 3 = 50.

4.5 Wzmocnienie układu i praca dwustanowa.

Wzmocnienie całości układu (U1 i T1) ustala dzielnik złożony z rezystora R5 i równolegle połączonych R1 i R3. Dla wzmocnienia dużo większego od jedności i przy w przybliżeniu równych wartościach R1, R3 jest to:

kU = (R5 / R1) * 2

Przy R5 = 470k wzmocnienie wynosi ok. 200.

Usuwając rezystor R5 można uzyskać regulację dwustanową; w takim przypadku jako T1 można użyć dowolnego tranzystora pnp, gdyż moc wydzielana w nim będzie znikoma, rzędu:

Iobc * Ucesat = 150mA * 0,5V = 75mV

Jednakże takiej modyfikacji zdecydowanie nie polecam. Ostatnią rzeczą, jakiej potrzebuję jest słuchanie, jak wentylator okresowo "wchodzi" na obroty i przycicha po wystudzeniu procesora.

4.6 Rezystor R8.

Wartość tego rezystora zależy od silniczka, z którym współpracuje; sposób jej doboru opisałem wyżej. Moc wydzielana w rezystorze R8 jest największa przy zatkaniu tranzystora wyjściowego T1 i wynosi:

P = UR8 * Iobc.

Przy UR8 = 6V (połowa napięcia zasilania) i Iobc = 100mA otrzymujemy

P = 600mW,

toteż należy tu użyć rezystora o mocy 1W.

4.7 Skuteczność regulacji.

Można jeszcze pokusić się o oszacowanie skuteczności regulacji. Rezystancja termistora R3 zmienia się o ok. 3k w zakresie temperatur 20-40°C, toteż nachylenie jego charakterystyki wynosi:

kRT = dR / dT = 3000 / 20 = 150 ohm/K

Rezystancja R3 przy 40°C wynosi ok. 3k, zatem płynie przez niego prąd:

IR3 = E / (R1 + R3) = 1mA

Prąd ten jest stały dla małych zmian temperatury, więc temperaturowy współczynnik zmian napięcia wyniesie:

kUT = kRT * IR3 = 150 ohm/K * 1mA = 150 mV/K

Po wzmocnieniu otrzymujemy:

k = kUT * ku = 150 mV/K * 200 = 30 V/K

Skok napięcia sterujący silniczkiem wentylatora wynosi:

dU = Umax - Umin = 12V - 6V = 6V

Zatem przejście od obrotów minimalnych do maksymalnych wymaga zmiany temperatury termistora o:

dT = dU / kUT = 6V / 30 V/K = 0,2°C

W praktyce, ponieważ nie mierzymy temperatury rdzenia procesora, a temperaturę w wybranym punkcie radiatora, skuteczność regulacji jest mniejsza. Jak jednak pokazują pomiary, temperatura rdzenia utrzymywana jest w granicach 1°C w szerokim zakresie zmian warunków zewnętrznych.


5. Co osiągnąłem?

Poniżej prezentuję porównanie temperatur pracy peceta i obrotów wentylatora według Setup BIOS przed i po zamontowaniu układu. W pierwszych dwóch kolumnach wyniki przed zamontowaniem układu, przy obudowie otwartej i zamkniętej.


                 |  obudowa  |   z regulacją
                 | otw. zamkn| (obudowa zamkn.)
 ----------------+--------------------------------
 CPU        [°C] |   40   45 |   46   46   46   46
 System     [°C] |   35   39 |   39   39   39   40
 Otoczenie  [°C] |   25   25 |   15   19   25   27
 Obroty  [1/min] | 5200 5200 | 3800 4200 4800 5200

Temperatury (z wyjątkiem temperatury otoczenia) i prędkości obrotowe podałem według odczytów w Setup BIOS.


6. Co można poprawić?

Dwie rzeczy.

  1. Można zastąpić potencjometr R4 wieloobrotowym i przeprojektować odpowiednio płytkę drukowaną. Układ ma duże wzmocnienie (rzędu 200), toteż próg zadziałania trzeba ustawiać dość precyzyjnie. Nadto, przy płytce umocowanej prostopadle do płyty głównej peceta, dostęp do śrubki potencjometru będzie łatwiejszy.
  2. W zakresie regulacji układu, Setup BIOS podaje czasem nonsensowne wyniki pomiaru obrotow. Ponieważ podczas projektowania układu nie wiedziałem, na jakiej zasadzie następuje pomiar, nie próbowałem tego zwalczać.
    Na ogół pomiar obniżonych obrotów wentylatora nie działa prawidłowo; o przyczynach takiego stanu rzeczy napisałem osobny artykuł. Przy okazji znajdziesz tam ostrzeżenie dotyczące dołączania kabelka pomiaru obrotów do płyty głównej w przypadku sterowania silniczka za pomocą regulacji umieszczonej od strony minusa zasilania (nie dotyczy to prezentowanego układu).
    Jeżeli jednak dysponujesz szczęśliwą kombinacją wentylatora i płyty głównej, które powinny poprawnie mierzyć obniżone obroty, a tego nie robią, przyczyną może być zbyt szerokie pasmo układu, powodujące wzmacnianie zakłóceń silniczka. Można wówczas próbować zwiększyć pojemność kondensatora C1, albo zastąpić rezystor sprzężenia zwrotnego R5 filtrem dolnoprzepustowym w układzie T (Ra = Rb = R5 / 2 = 220k, C = 470nF), co uniemożliwi przedostawanie się zakłóceń na wejście.

7. Gwarancja i ryzyko.

7.1 Gwarancja.

Żadnej! U mnie działa bezawaryjnie od połowy 2002 roku.

7.2 Ryzyko.

Bez paniki! Jeśli nie upuścisz do włączonego peceta śrubki lub innego metalowego przedmiotu i nie włączysz jakiejś wtyczki odwrotnie (z fabrycznymi to się i tak nie uda), nie powinno stać się nic złego.

Procesor z nałożonym radiatorem, nawet przy niepracującym wentylatorze, nieprędko się nagrzeje, a w takim wypadku BIOS powinien go wyłączyć. Nawet, gdyby się to nie stało, procesory produkcji AMD po prostu zatrzymują się, a następnie podejmują pracę po ostygnięciu (chociaż producent defensywnie twierdzi coś innego), a Intela przechodzą na niższą częstotliwość pracy. Co innego, jeśli włączasz procesor bez nałożonego radiatora - w takim przypadku spodziewaj się najgorszego, i prawdę mówiąc zasługujesz na to, co się stanie.


8. Linkownia.

8.1 Po polsku.

Parę pożytecznych (i cieszących oko) stron po polsku. Zawierają przegląd różnych metod wyciszania peceta, od układów podobnych do wyżej opisanego, poprzez regulatory parametryczne, dwustanowe, aż do prostych metod redukcji obrotów wentylatora za pomocą obniżenia jego napięcia pracy. Można tam znaleźć również sposób całkiem nieelektroniczny, polegający na tłumieniu drgań silniczka za pomocą paru kawałków gumy. W opisie niniejszym starałem się nie powtarzać zawartego tam materiału.

Świat owoców - Strona Radka Sokoła
zawiera opis sposobów obniżania napięcia dla wentylatora CPU za pomocą rezystorów szeregowych, diod oraz scalonych trzykońcówkowych stabilizatorów napięcia.
Regulacja obrotów wentylatora w komputerze PC
na stronie Andrzeja Kasperowicza znajdują się opisy dwóch układów regulatorów z termistorem jako czujnikiem.
====== Blank Pages ======
Sharka zawierają dokładny opis, jak przepiąć wentylator z zasilania 12V na 5V. Dzięki szczególowemu opisowi ilustrowanemu zdjęciami operację taką wykonać mogą nawet osoby nie mające doświadczenia w elektronice.

8.2 Po angielsku.

The Heatsink Guide - All about PC cooling
Tytuł adekwatny do zawartości: jest to obszerny serwis i zawiera mnóstwo informacji na temat chłodzenia. Znajdziesz tu m.in. wyniki pomiarów porównawczych układów chłodzących różnych producentów - bardzo pomocne przed zakupem. Polecam również forum z tej witryny (uwaga: jest to spore archiwum i załadowanie go może trochę potrwać).
AnandTech
Witryna zajmująca się zarówno sprzętem, jak i oprogramowaniem. Informacje o chłodzeniu znajdziesz w dziale "Cooling" (prowadzonym zresztą przez Tillmanna Steinbrechera, autora poprzednio wymienionego serwisu). Ponieważ serwis działa ślamazarnie, przeglądanie go wyrabia dodatkowo cnotę cierpliwości.

- = # = -

[do góry ^] Ostatnie zmiany: (none).

[valid HTML 4.01] [valid CSS] [Lynx home page]